Đền Và Sơn Tây

Đền Và Sơn Tây là một quần thể di tích tâm linh quan trọng, tọa lạc tại trung tâm thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Đền thờ Đức thánh Tản Viên - Sơn Tinh, vị thần núi Tản, thủy tổ của người Việt cổ và là một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng Việt Nam.

Lịch sử

Đền được xây dựng từ rất sớm, có niên đại từ thế kỷ 11-12 thời nhà Lý, nhưng kiến trúc hiện nay chủ yếu mang phong cách thế kỷ 17-18. Đền đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn vào các năm 1680, 1745, 1850 và 1920. Được công nhận Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia năm 1964.

Kiến trúc

Quần thể đền có bố cục "nội công ngoại quốc" độc đáo, bao gồm: Nghi môn, sân đền, tả vu hữu vu, tiền đường, trung đường và hậu cung. Kiến trúc chính theo kiểu chữ "Tam" (三) với ba tòa nhà song song. Mái đền lợp ngói mũi hài, các đầu đao cong vút chạm khắc hình rồng, phượng. Hệ thống cột gỗ lim lớn, các vì kèo chạm khắc tinh xảo với các đề tài "long vân khánh hội", "tứ linh", "tứ quý".

Giá trị lịch sử - văn hóa

Di sản kiến trúc đặc sắc: Tiêu biểu cho kiến trúc đền thờ thời Lê Trung hưng. Tín ngưỡng độc đáo: Trung tâm thờ cúng Đức thánh Tản Viên lớn nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ. Lưu giữ nhiều hiện vật quý: 22 sắc phong các triều đại, 3 quả chuông đồng cổ, 15 bức hoành phi cổ, 24 đôi câu đối cổ. Di tích lịch sử: Gắn liền với truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh, biểu tượng của tinh thần chống thiên tai.

Lễ hội

Lễ hội đền Và được tổ chức long trọng hàng năm vào dịp đầu xuân (mồng 6 đến 10 tháng Giêng âm lịch). Đây là một trong những lễ hội lớn nhất vùng với các nghi thức: Lễ rước nước thiêng từ sông Tích, lễ tế Thánh, lễ dâng hương, lễ hội văn nghệ dân gian. Đặc biệt có tục rước kiệu Thánh quanh thành cổ Sơn Tây.